W pierwszej edycji Miastoprojektora proponujemy zająć się następującymi zagadnieniami:

1. działania rzeczne (aktywizacja bulwarów, miasto frontem do Wisły, woda w mieście, zalewy, plaże, barki, balon)
Spotkanie odbędzie się 11 czerwca

2. reformy komunikacji (tramwaje, autobusy, parkingi, rowery, koleje linowe, chodniki)
Spotkanie odbędzie się 12 czerwca

3. zielone inicjatywy (parki, planty, skwery, ogrody, zwierzęta)
Spotkanie odbędzie się 23 czerwca

4. interwencje przestrzenne (place, rynki, centra dzielnic, wieżowce, gentryfikacja, zabytki)
Spotkanie odbędzie się 24 czerwca

Formuła jest bardzo prosta:
Każdy uczestnik ma do dyspozycji:
* 10 minut na prezentację swojego projektu, tematycznie odpowiadającego tematowi przewodniemu danego spotkania
* mikrofon, komputer i projektor

Aby zgłosić swój udział, wystarczy przesłać do 3 czerwca szkic prezentacji wraz z jej tematem na adres:
miastoprojektor@artboomfestival.pl

Szczegółowe informacje na stronie festiwalu ArtBoom.

Inspiracją do zorganizowania Miastoprojektora stał się Departament Propozycji stworzony i realizowany od 2009 roku przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie w ramach festiwalu Warszawa w budowie

Krakowska edycja debat powstała z inicjatywy członków Projektu Miejskiego: Marty Skowrońskiej i Tomasza Lelka przy współpracy z Magdą Mosiewicz (pomysłodawczyni formuły) i Małgorzatą Radkiewicz (Stowarzyszenie Przestrzeń-Ludzie-Miasto) i odbędzie się w ramach Festiwalu Sztuk Wizualnych Art Boom.

W razie pytań i wątpliwości prosimy o kontakt, nasz adres: miastoprojektor@artboomfestival.pl
Zachęcamy również do lektury wywiadu z Magdą Mosiewicz o Departamencie Propozycji z lutego tego roku.

Podsumowując krótko dotychczasową działalność: wspólnie zredagowane założenia (teoria, debata i interwencja) wyznaczyły obszar zadań projektu. Od października 2009 zorganizowaliśmy kilkanaście spotkań z udziałem gości z całej Polski. Zróżnicowane pod względem tematycznym, cieszyły się od początku bardzo dużym zainteresowaniem. Gościliśmy m.in. architektów, artystów, socjologów, filozofów i kuratorów, którzy prezentując wyniki swoich badań, dzielili się swoimi doświadczeniami na temat pracy z miastem i jego mieszkańcami.

Powstał także blog opatrzony logo grupy Twożywo, na którym informowaliśmy o kolejnych spotkaniach i inicjatywach, a także przedstawialiśmy przykłady dobrych praktyk z innych krajów.

Jako Projekt Miejski złożyliśmy do Urzędu Miasta Krakowa wniosek o zagospodarowanie placu za WBP przy ulicy Karmelickiej. Chcieliśmy stworzyć sezonowy „Hyde Park Karmelicka”, przestrzeń w centrum miasta dla organizacji pozarządowych i instytucji kulturalnych, gdzie odbywałyby się różnorakie wydarzenia artystyczne, spotkania i debaty. Pragnęliśmy odzyskać ten fragment miasta dla jego mieszkańców i wspólnie animować życie tego miejsca. Niestety Miasto odrzuciło naszą propozycję.

Projekt Miejski zyskał sobie liczne grono sympatyków, o czym świadczą nie tylko licznie przybywający na jego spotkania goście, ale również ponad 1500 członków grupy Projekt Miejski na portalu społecznościowym Facebook. Niezwykły potencjał tej inicjatywy, platformę jaką stanowi blog PM i naszą wiarę w słuszność rozwijania współpracy obywatelskiej w Krakowie pragniemy dzielić i pielęgnować z innymi organizacjami. Strona Projekt Miejski w niedługim czasie stanie się platformą wymiany informacji i doświadczeń pomiędzy szerokim gronem krakowskich organizacji i aktywistów zajmujących się przestrzenią publiczną. Mam nadzieję, że nowy etap w historii Projektu Miejskiego pozwoli poszerzyć zakres jego działalności i zrealizować pozostałe idee założycielskie :).

Marta Skowrońska,

koordynatorka Projektu Miejskiego od października 2009 do lipca 2010.

Od lutego 2011 r., po przeformułowaniu kształtu, Projekt Miejski funkcjonuje w postaci strony internetowej, której głównym celem jest wspieranie krakowskich organizacji pozarządowych zajmujących się problematyką przestrzeni publicznej. Kontakt z nami jest możliwy pod adresem: portalprojektmiejski@gmail.com), obsługą techniczną portalu zajmuje się Małopolski Instytut Kultury. Za koordynację spotkań odbywających się pod patronatem Projektu odpowiedzialna jest Stefania Hrycyk (Fundacja Wschód Sztuki; kontakt: strefa86@gmail.com). Stałą współpracowniczką portalu jest Marta Skowrońska.

dr Monika Bogdanowska
” Należę do Obywatelskiego Komitetu Ratowania Krakowa, organizacji, która powstała na skutek ruchu obywatelskiego w latach 80-tych. Wtedy też ustalono najważniejsze kierunki działania Komitetu, a w prace włączyli się mieszkańcy miasta, w tym wiele wybitnych i niezwykle zasłużonych osób: naukowców, prawników, artystów wspomaganych przez rzeszę miłośników Krakowa. Od 30 lat Komitet m.in. organizuje kwestę na ratowanie zabytkowych obiektów cmentarzy krakowskich, dba o sprawy zabytków, miejskiej zieleni, inicjuje liczne akcje w różnych istotnych dla Krakowa sprawach. OKRK jest jednym ze współorganizatorów konfederacji na rzecz ochrony i ratowania Krakowa: Cracovia Urbs Europea.”

Katarzyna Dziwota z Polskiego Stowarzyszenia Fundraisingu

Polskie Stowarzyszenie Fundraisingu powstało w 2006 r. by działać dla dobra wspólnego poprzez wspieranie rozwoju fundraisingu w Polsce. Cele PSF: integracja środowiska fundraiserów w Polsce, ustanawianie i propagowanie najwyższych standardów etycznych w działalności fundraisingowej oraz edukacja w zakresie fundraisingu. Pragniemy, aby wszystkie polskie organizacje wypełniały swą misję oraz potrafiły finansować swoją działalność i rozwój prowadząc skuteczny dialog z darczyńcami.
Stowarzyszenie posiada obecnie 198 członków.

Natalia Sarata z Fundacji Przestrzeń Kobiet

Misją FPK jest otworzyć przestrzeń prywatną i publiczną dla kobiet i zbudować społeczeństwo wrażliwe na różnice poprzez edukację, współpracę oraz promowanie równości i różnorodności.

Wartości, zgodnie z którymi prowadzimy naszą działalność w ramach Przestrzeni Kobiet, mieszczą się w zasadzie WEEW: Włączanie – Emancypacja – Empowerment – Współpraca.

Sekcja Socjologii Krytycznej Koła Studentów Socjologii UJ

Odwołujemy się do dorobku socjologii krytycznej, która kładzie nacisk na emancypacyjny wymiar teorii socjologicznych – jest to, jak pisze Jonathan Turner, zarówno sposób rozumienia jak i pobudzania do działania.

Posiadamy pewne doświadczenie w organizacji różnych spotkań, wykładów. Korzystając z okazji, że jesteśmy studentami UJ, chcielibyśmy poprzez działalność sekcji przedstawić interesujące nas treści szerszej publiczności.

Chcemy współpracować z organizacjami, w ramach których działaliśmy do tej pory, np. AI, Fundacja Helsińska, Ośrodek Praw Człowieka UJ, Komitet Wolny Kaukaz, Kobiety w Czerni.

W pierwszej części spotkania zostanie zaprezentowany festiwal “Warszawa w budowie”, organizowany przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie przy silnej współpracy wielu organizacji pozarządowych.

W drugiej części spotkania zapraszamy do dyskusji wokół takich zagadnień jak:
- główne formy komunikacji między działaczami miejskimi w Krakowie
- doświadczenia we współpracy z władzami dzielnic i miasta oraz instytucjami, w szczególności interesują nas te pozytywne ;-)
- pomysły na współpracę między NGO‘sami

W ramach wprowadzenia do spotkania prezentujemy kilka z organizacji, które odpowiedziały na nasze zaproszenie do dyskusji:

Krakowskie Stowarzyszenie Przestrzeń-Ludzie-Miasto to organizacja miłośników miasta i architektury. “Losy Krakowa nie są nam obojętne. Pragniemy żyć w mieście o wysokich walorach estetycznych i funkcjonalnych. Walczymy o korzystne rozwiązania urbanistyczne. Domagamy się promiejskich i aktywizacyjnych inicjatyw ze strony urzędników i rządzących. Oczekujemy wysokiej jakości ze strony inwestorów prywatnych. Ufamy, że razem możemy skutecznie oddziaływać i kształtować otaczającą nas miejską przestrzeń publiczną.”

Stowarzyszenie Kulturalno-Edukacyjne Mozaika jest organizacją pozarządową istniejącą od roku 2006. Głównym celem organizacji jest aktywne uczestnictwo w kulturze miejskiej, poprzez promowanie społeczeństwa otwartego i wielokulturowego.

Stowarzyszenie jest organizatorem Festiwalu Filmów Dokumentalnych Muzyka i Świat. Tematem centralnym Festiwalu jest „archeologia muzyczna” rozumiana jako nowoczesna interpretacja zjawisk muzycznych oraz dogłębne studiowanie, kolekcjonowanie i eksploracja muzyki za pomocą nowych mediów oraz niestandardowych środków przekazu audio-wizualnego. Festiwal odbywa się od roku 2007 i jest głównym projektem organizacji. Do tej pory zorganizowano 3 edycje Festiwalu: 1 edycja (2007), 2 edycja (2008), 3. edycja (2009). W lutym 2010 r. Festiwal Muzyka i Świat został wyróżniony w plebiscycie Gazety Wyborczej Kulturalne Odloty i otrzymał nagrodę publiczności oraz tytuł NAJLEPSZEGO WYDARZENIA KULTURALNEGO ROKU 2009, dystansując wielkie i wysokobudżetowe festiwale odbywające się w Krakowie w roku 2009.

Fundacja Inicjatyw Społecznych;
“Tworzymy organizację pozarządową, która łączy ludzi z pasją. Naszą misją jest budzenie aktywności obywateli, organizacji i społeczności lokalnych. W myśl tej zasady kierujemy wszechstronne wsparcie informacyjne, doradcze i szkoleniowe do organizacji pozarządowych, liderów, społeczności lokalnych i samorządów.

Aktywnie włączamy się w rozwijanie współpracy wewnątrz i międzysektorowej w regionie. Jesteśmy współinicjatorami powołania Krakowskiego Porozumienia Organizacji Obywatelskich. Podejmujemy kroki na rzecz budowania relacji III Sektora z administracją samorządową poprzez działania edukacyjne oraz aktywny udział w pracach Małopolskiej Rady Pożytku Publicznego. Prowadzimy Ośrodek Wsparcia Organizacji Pozarządowych i Regionalne Centrum Wolontariatu w Krakowie. Od stycznia 2009 roku jesteśmy w Sieci Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT, która w oparciu o wypracowywane od ponad 10 lat standardy wspiera rozwój sektora pozarządowego.

Poza stałą działalnością, obecnie rozwijamy usługi w zakresie ekonomizacji organizacji pozarządowych oraz animowania oddolnej aktywności lokalnej.”

Zapraszamy!

Dobre praktyki stołeczne, w tym najciekawsze inicjatywy festiwalowe, będą punktem wyjścia do rozmowy o sytuacji Krakowa. Czy mieszkańcy stolicy Małopolski są świadomymi użytkownikami miasta? Czy instytucje pozarządowe w Krakowie mają podobne platformy promocyjne jak np. „Warszawa w Budowie”?

Twórcy festiwalu „Warszawa w budowie”, którego druga edycja odbyła się w stolicy w październiku 2010 r., za swój największy sukces uważają współpracę z miejskimi aktywistami i organizacjami pozarządowymi. To właśnie dzięki wiedzy i zaangażowaniu tych pasjonatów powstało wiele interesujących wydarzeń festiwalowych, które cieszyły się dużym zainteresowaniem publiczności.

Osoby chcące wyrazić swoje zdanie, zaprezentować wizję aktywizacji środowisk pozarządowych i ożywienia współpracy z instytucjami i urzędami prosimy o kontakt z prowadzącą, aby uzyskać szczegółowe informacje.
martaewa.skowronska@gmail.com

The knot, czyli węzeł, po polsku znany jako knot to mobilna jednostka, która knoci w przestrzeni.

To białe, laboratoryjne centrum, z którego podczas postoju wylatują duże niebieskie piłki, później przykryte białą płachtą. Tak powstaje wielki materac do skakania, a wokół niego wyrastają dmuchane kolorowe „knoty”, znaki rozpoznawcze projektu w trzech miastach: Berlinie, Warszawie i Bukareszcie. Właśnie kończy się pierwsza, berlińska część eksperymentu.

fot. Joanna Erbel

Kuratorami projektu są Marcus Bader (Raumlabor, Berlin), Oliver Baurhenn (DISK/CTM, Berlin), Kuba Szreder (niezależny kurator, Warszawa), Raluca Voinea (E-cart.ro, Bukareszt).

fot. Joanna Erbel

Knot (ang. węzeł) splata ludzi sztuki i wszystkich zainteresowanych tworzeniem i sprawdzaniem nawyków aktywnej partycypacji społecznej. To miejsce tworzenia projektów artystycznych, ale przede wszystkim dyskusji i wymiany doświadczeń między przedstawicielami trzech państw o zróżnicowanym poziomie rozwoju i zaangażowania społecznego jego mieszkańców.

Jak się okazało podczas knotowych dyskusji w Berlinie, silnym impulsem do budowania tożsamości lokalnej i tożsamości w ogóle było doświadczenie końca komunizmu. Powracającym w dyskusji pytaniem było, czy życie po komunizmie jest możliwe, a jeśli tak, jakie przyjmuje strategie w różniących się wzajemnie społecznościach.

fot. Joanna Erbel

Knot to punkt spotkania odmiennych strategii kreowania i odbioru rzeczywistości, tworzenie interakcji, reakcji i inicjacji zachowań społecznych i artystycznych w różnych przestrzeniach i im właściwych praktykach użytkowania. Można spróbować zdefiniować to zjawisko jako wspólnotę w praktyce, nadchodzącą wspólnotę.

Knot pojawia się czasowo w różnych przestrzeniach. W Berlinie pojawił się przy Kulturforum, kojarzonym jako martwe miejsce na mapie miasta, później na Mariannenplatz i finalnie na Tempelhof.
To taka mobilna jednostka wprowadzające kilkunastodniowe zamieszania i ferment twórczy w jakimś miejscu. Ferment dla otoczenia, nawyków jego rutynowych uczestników – mieszkańców tego miejsca i dla samych uczestników projektu.
Przestrzeń wpływa na zachowanie i odwrotnie. Co było pierwsze jest nieistotne, istotna jest wymiana i jej działanie, generowanie zdarzeń i reakcja na nie.

fot. Joanna Erbel

To inaczej eksperyment tworzony w czasie jego dziania się. Działania są projektowane, ale ich kształt zależy od uczestników i formy ich uczestnictwa.

Zachęcam do śledzenia knotowych aktywności na blogu (www.knotland.org) i facebooku. Oraz bezpośredniego udziału w Warszawie od 17 czerwca. Zwłaszcza do kuchni i kolektywnego obierania marchewki.

KONTENERART 2009

Kontenery, przyjazne konstruowaniu z nich w modułów same w sobie stają się elementem kształtującym przestrzeń miejską. Mogą służyć jako obiekty użyteczności publicznej, przenośne hotele, czasowe pawilony wystawowe czy nawet nowoczesne mieszkaia. Ich wykorzystanie jest jednym z najtańszych i najszybszych sposobów na wprowadzanie zmian w przestrzeni miejskiej. Architektura tymczasowa może prowadzić do pozytywnych zmian i rewaloryzacji konkretnych obszarów w mieście, dzięki organizacji wokół niej życia kulturalnego.

Jedną z pierwszych i najważniejszych światowych akcji wykorzystujących kontenery jako przestrzeń ekspozycyjną jest Container Art. Na czas trwania wystawy kontenery zmieniają się w rozrzucone po całym miescie mobilne galerie, które prezentują w swoim wnętrzu instalacje, rzeźby i malarstwo lokalnych i światowych artystów. Twórcy jeżdżą z kontenerami po całym świecie a miasta, które odwiedzają na czas ich pobytu zamieniają się w żyjące muzea. Odbywające się całą dobę wystawy w kontenerach prowokują mieszkańców do kulturalnej debaty.

Dotychczas akcje zorganizowane zostały między innymi w Bergamo (2005), Varese (2005), Nowym Jorku (2006), Genui (2007, 2008), Rzymie (2007) czy Mediolanie (2008).

Art Container Project również jest rodzajem projektu bazującego na pomyśle nietypowej podróży artystycznej niemniej nietypowych eksponatów. Kontener z obiektu funkcjonalnego na czas akcji zmienia się w fizyczną jednostkę żyjącą własnym życiem. Zdarzenie ma swój początek w Hong Kongu i jest efektem inwencji twórczej artystów, profesjonalistów w przemyśle kontenerowym i logistycznym oraz ekspertów z sektora biznesowego.

Każda z podróży kontenerów planowana jest na trzy lata i składa się z trzech etapów. W pierwszym z nich artyści tworzą prace na zewnętrznych ścianach kontenera. Często tak powstałe dzieła stają się wyrazem zaangażowania artystów w problemy lokalne, co potwierdza częsty czynny udział społeczeństwa w tworzeniu wspólnej pracy.
Po rozmieszczeniu kontenerów w różnych miejscach na świecie rozpocznie się drugi etap. Międzynarodowe instytucje i organizacje zostaną zaproszone do pomocy w śledzeniu wymiany kulturalnej oraz komentowania interakcji, jaką wywołują pojawiające się kontenery. Równocześnie lokalni i zagraniczni artyści dostaną szansę pokazania swoich prac.
Ostatnia część projektu ma mieć formę archiwizowania, dokumentowania oraz tworzenia stałej wystawy po przybyciu eksponatów do miejsca, z którego wyruszyły.
Pierwsza takiego typu akcja rozpoczęła się w 2008 roku.

W Polsce organizowane są dwie cykliczne imprezy z centralnym motywem kontenerów. Od 9-19 lipca 2009 roku w Gdyni trwała druga edycja Gdynia Design Days, czyli dni designu krajów nadbałtyckich. W czasie imprezy odbywały się spotkania na temat biznesu kreatywnego oraz warsztaty w ramach akcji Zaprojektuj Swój Zysk.
Projekty można było zobaczyć w muzeach i na ulicach miasta. W 21 kontenerach portowych na placu Grunwaldzkim zorganizowano centralny punkt festiwalu. Znajdowały się w nim studia projektowe, galerie designu, kontener design dla dzieci, sklepik, bar, księgarnia, informacja oraz Brama Spotkań – zadaszone miejsce, w którym odbywały się wykłady, prezentacje, dyskusje i koncerty. Wystawę odwiedziło około 32 tys. osób.

W październiku 2009 roku w Poznaniu odbyła się natomiast druga edycja KontenerArt. W ramach akcji w centrum stanął zbudowany z kilkunastu kontenerów obiekt, mający stać się ogniskiem kultury niezależnej. Organizatorzy za cel obrali sobie stworzenie w mieście przyjaznej artystom przestrzeni. W blaszanych kontenerach zaaranżowano pracownie, zyskując w efekcie mobilne ośrodki działań twórczych.
Zastosowanie tego specyficznego typu architektury tymczasowej jest przykładem nowoczesnego myślenia o architekturze i przestrzeni miasta. Na uwagę zasługuje rewitalizacyjna funkcja zdarzenia, które zrealizowano w zaniedbanym Chwaliszczewie. Efektem lokacji było samoczynne przekształcenie się tego obszaru na czas trwania akcji w nowe centrum kulturalne Poznania. Ewa Łowżył, jedna z inicjatorów przedsięwzięcia twierdzi, iż “celem było otwarcie się i dostępność, dlatego większość kontenerów była całkowicie oszklona. Chodziło o bezpieczne wyjście w miasto i zaproszenie mieszkańców do interakcji”. W przedsięwzięciu brali udział offowi artyści, muzycy, performerzy i animatorzy kultury. W kontenerach, które stały się mobilnym centrum kultury, organizowano spotkania artystyczne, koncerty, wystawy i warsztaty. Mieszkańcy miasta odnieśli się z entuzjazmem do akcji licznie i chętnie w niej uczestnicząć, co potwierdziło ich potrzebę spontanicznego i bezpośredniego kontaktu z kulturą. “Kontenery mają aurę alternatywności, bezpretensjonalnej atmosfery, awangardy, demokracji, a cała forma naszych kontenerów była swego rodzaju obiektem sztuki”, mówi Ewa Łowżył.

Jak widać zalety zastosowania popularnych od lat na świecie kontenerów są coraz częściej zauważane przez organizatorów imprez w kraju. Doceniana jest naturalna podatność modułów kontenerowych na łączenie się w rozmaite konfiguracje oraz ich przyjazne w transporcie parametry. Kluczową korzyścią przy stawianiu tego typu konstrukcji, zwłasza przy organizowanych w pośpiechu eventach, jest brak konieczności starania się opozwolenia na budowę. Wszystkie te cechy, wraz z rosnącym zainteresowaniem architekturą tymczasową rysują przed kontenerami ciekawą przyszłość w alternatywnych funkcjach.

(Karolina Krupska)

Ale do rzeczy – świecenie stylowym przykładem nie poszło nam najlepiej, bo daliśmy się zawlec w ciemny zaułek energooszczędności. Ten trend sprawił, że blog przeczekał kilka miesięcy przebrany w kłusy szablon z graficznego second handu. Ostatecznie jednak wylądował u stylistki. W tej roli wystąpiła grupa Twożywo, tworząc gwiazdorską kreację. Za co podziękowania strzeliste jak Empire State Building i rozwlekłe jak kolej Kraków-Warszawa. Poprosiliśmy Twożywo o dobranie blogowi ubrań w urban looku. I Twożywo narysowało nam logo. Co gorsza pokazało, że jest dobre w te klocki, rozbierając nas w na czynniki pierwsze. W efekcie – i przy nieocenionym udziale Marcina Wójcika, który zapewnił logu godny, estetyczno-technicystyczny entourage – projekt uderzył nam natychmiast do głowy (zwanej czasem stopką) i stamtąd będzie blogowi miłościwie przyświecać.

Kolorowe, bo szary jest monotonny, a ciekawi nas różnorodność. Sami też nie jesteśmy modulowanym chórem, tylko swobodnym, wieloskładnikowym, chodnikowym szumem.

fot. benefit of hindsight
Logo ma coś z Lego, bo lubimy się bawić klockami za ich plastikową lekkość, nieostateczność i ruchomość, za to że każdy pasuje do każdego. Dlatego mogą układać się w nieskończoność, za każdym razem w inne kształty.
Chcemy być jak tetries, które coraz bardziej rozczula oldskulerstwem, wciąż jednak pozostają podstępnie wciągającą grą. Właśnie dzięki tej ich pikselowatej prostocie i jasnych zasadach.

Jak pokazuje logowanie, lubimy też konstruować plany. Najlepiej urbanistyczne. Bo szerokie perspektywy interesują nas bardziej niż podglądanie sąsiada przez okno. Projekt miejski graficznie jest ewidentną ulicówką, bo nawet bawiąc się w układanki, chcemy mieć kierunek. Nie żeby go komuś narzucać. Na prawo i na lewo od drogi jest dużo miejsca, działki w sam raz pod zabudową, za bezcen. Chcielibyśmy spowodować falę migracji na miarę tej powojennej– zapraszamy i gwarantujemy swobodę większą niż w czasach budowania ze snów i kamieni Nowej Huty.

Wyznaczanego ulicą kierunku potrzebujemy do wewnętrznego użytku – jeśli mamy być skuteczni, musimy wiedzieć, czego chcemy. Nawet jako inwestycja w fazie realizacji, mamy pozostać planem, modelem, projektem – nieostatecznym, choć całościowym, podatnym na szturchnięcia mądrych sugestii, wspólnym i otwartym. Ruchomym świętem bardziej niż asfaltową dżunglą.

Wreszcie, jak nasze logo, na wzór rozwydrzonego obrazu telewizora po godzinach, chcemy zmieniać się czasem w obraz kontrolny. Zatrzymany w uważnym bezruchu punkt odniesienia, który weryfikuje i pomaga dostroić własną wewnątrzekranową rzeczywistość.

Nasze logo: logiczny i logistycznie ważny logarytm form i kolorów. Tak je czujemy. I że pasuje idealnie. Ale bardziej obchodzi nas, jak chcecie widzieć je Wy – czekamy na wrażenia i skojarzenia w komentarzach.

Tymczasem proces lokacji w sieci nowego miasta na prawach projektowych uważamy za skończony.

Kontynuujemy serię postów poświęconych najciekawszym realizacjom
artystycznym w przestrzeni publicznej. Chcielibyśmy wzbudzić w ten
sposób dyskusję na temat sztuki tego typu – postaci, jakie może
przybierać, ograniczeń i możliwości, jakie posiada, kryteriów oceny,
jakie można w jej przypadku stosować. Nie chcemy ustanawiać wzorców
sensu stricto (czyli zachęcać do kopiowania określonego stylu, czy
artysty), lecz ukazywać różnorodność i skłaniać do refleksji. Będziemy
prezentować zarówno niekonwencjonalne formy upamiętniania przeszłości,
jak i sztukę nie odwołującą się wprost do historii – o bardziej
ludycznym, czy dekoracyjnym charakterze; zarówno prace ‘klasyczne’,
czyli powszechnie doceniane, jak i bardziej kontrowersyjne, wymagające
dyskusji.

Część postów to fragmenty albumowej publikacji o współczesnej rzeźbie
w przestrzeni publicznej Niemiec, przygotowywanej przez Annę Będkowską
i Anetę Rostkowską w kooperacji z wydawnictwem Atropos. Książka ukaże
się tym roku pod patronatem Projektu Miejskiego. Czekamy na wszelkie opinie i komentarze. Co jest warte uwagi, a co
kompletnie rozczarowuje? O czym koniecznie powinniśmy napisać? Co
budzi zdziwienie, a co nudzi? Jakiej sztuki w przestrzeni publicznej
potrzebujemy w Polsce, a jakiej mamy dosyć?

Tym razem przedstawiamy pop-artową rzeźbę Claesa Oldenburga i Coosje
van Bruggen znajdującą się w Berlinie, przy Bethlehemkirch-Platz.

Ustawiona w 1997 roku została sfinansowana przez Ronalda S. Laudera,
głównego inwestora Business Center na Checkpoint Charlie. Przedstawia
gigantyczny (ponad 8 metrów wysokości!) obwiązany liną kolorowy
pakunek. Wystają zeń najróżniejszego rodzaju przedmioty: krzesła,
szczotka do zamiatania, konewka, opona, stolik, czy regał. Całość
przypomina sporządzony w pośpiechu, prowizoryczny, rzucony na plac
bagaż.

Umieszczony nieopodal słup informacyjny przypomina historię osiedlenia
się w Berlinie czeskich ewangelików. Prześladowani w swej ojczyźnie z
powodów wyznaniowych przybyli tu w XVIII wieku za zgodą Friedricha
Wilhelma I. W pobliżu rzeźby stał zresztą niegdyś ich – zniszczony w trakcie drugiej wojny – kościół. Jego obrys jest do dziś widoczny
na placu. Praca Oldenburga upamiętnia los imigrantów,
przy czym jej postać nie zawęża zakresu interpretacji
wyłącznie do imigrantów czeskich (żaden z elementów składowych nie
wydaje się wskazywać na nich w szczególności).

Całość, jak większość pop-artowych realizacji, pozornie wydaje się dość zabawna, a wręcz humorystyczna. W rzeczywistości jednak zawiera elementy mniej
optymistyczne – zwróćmy uwagę na to, że większość przedstawionych
przedmiotów z uwagi na rozmiary i ciężar raczej nie nadaje się do
zabrania w podróż. Ta wieloaspektowość nadaje rzeźbie zdolność
przyciągania różnych typów odbiorców: zarówno dzieci, które świetnie
się bawią biegając dookoła niej i odszukując kolejne przedmioty, jak i
tych, których ciekawi historia miejsca, o zwykłych poszukiwaczach
estetycznych wrażeń nie wspominając.

Losy rzeźby przypominają samą jej tematykę: początkowo pojawiła się
jako element performance “Il Corso del Coltello” wykonanego w Wenecji
w roku 1985; następnie – w nowym wydaniu – stanęła przed Kunst- und
Ausstellungshalle der Bundesrepublik w Bonn. Jej miejscem docelowym
miał być plac przy Checkpoint Charlie, jednak okazało się, że
teren, na którym miała spocząć, został zwrócony prawowitym
przedwojennym właścicielom, którzy zaplanowali postawienie na nim
budynku. Dopiero potem znaleziono rzeźbie miejsce na wspomnianym
placu. Jak się okazuje nie tylko osoby, ale i dzieła sztuki mogą być
czasem bezdomne. ;-)

Przy Al. Krasińskiego, pomiędzy Gmachem Głównym muzeum i hotelem „Cracovia”, planowane jest rozpoczęcie w ciągu 3-4 lat budowy podziemnego parkingu. Pozbycie się samochodów i przeorganizowanie obszaru mogłoby umożliwić twórcze wykorzystywanie przez muzeum przestrzeni przed budynkiem. To zaś pozwoli poszerzyć działalność instytucji i stworzyć dodatkowe miejsce dla artystycznej ekspresji.
Tradycjonalistyczne i zachowawcze w swej strukturze Muzeum Narodowe ma możliwość wzbogacenia się o niezależne forum, przestrzeń swobodnego dialogu z szeroką publicznością. Czy tę równie ważną z artystycznego, co wizerunkowego punktu widzenia szansę uda się wykorzystać?

Projekt Miejski postanowił włączyć się w debatę „Forum o forum” – uznalliśmy, że warto poszerzyć jej zakres, zaktywizować środowiska, dla których temat ten nie jest obojętny. Zwróciliśmy się więc z propozycją współpracy do Dyrekcji MNK a także Wydziału Kultury i Dziedzictwa Narodowego UMK, by wspólnie zadbać o kształt przyszłego forum. Spotkania z Dyrekcjami obu instytucji stworzyły szansę realnej kooperacji w prestiżowej dla Krakowa sprawie projektu przekształcenia placu w forum dla sztuki.

Pomimo nieuniknionych kwestii spornych i różnicy zdań, nie ma mowy o sprzeczności interesów. Dlatego pozytywnym zaskoczeniem okazało się spotkanie Projektu Miejskiego z Dyrekcją WKiDN UMK.

Dyrektor Stanisław Dziedzic, którego kategoryczne wypowiedzi publikowała Gazeta Wyborcza, zaprezentował swoje stanowisko w pełniejszym i, z naszego punktu widzenia, znacznie lepszym świetle. Przypomniał, że dyskusja toczy się na temat terenu, który należy do Miasta, co raczej nie ulegnie zmianie. Podkreślił jednak również, że w możliwie szerokim zakresie plac powinien służyć MNK.

Zaznaczył, iż jego zdaniem konieczne jest otwarcie się Rady Miasta na potrzeby muzeum, harmonijna współpraca i wspieranie inicjatyw artystyczno-społecznych mających rozgrywać się na forum.
Po raz kolejny powtórzył, że kwestia budowy nowego parkingu jest przesądzona, a sprawa przetargu na jego wykonanie w fazie bardzo zaawansowanej.
Dyrektor zgodził się z nami, że już na etapie projektowania podziemnej konstrukcji należy określić przyszły wygląd i sposób zagospodarowania placu.

Także w kwestii pomnika Wyspiańskiego projektu prof. Mariana Koniecznego okazał się bardziej elastyczny niż wywnioskować można było z wcześniejszych wypowiedzi. Zastrzegł jednak, że pewne propozycje, które padły na spotkaniu w MNK, zdają się być niedorzeczne i nie mają szans na akceptację magistratu.
„Nowe funkcje placu – stwierdza Stanisław Dziedzic – są już przesądzone i powracanie do dawno zarzuconego projektu nie jest właściwe. Także propozycja lokalizacji na Plantach, z uwagi na monumentalizm dzieła i charakter miejsca wzajemnie się wykluczają. Byłby to więc duży dysonans. Czy pomysł usytuowania pomnika na cokole „po Koniewie” wzbudzi szerszą akceptację? Wątpię. Osobiście byłbym taką decyzją zdziwiony. Uznaję, że lokalizacja pomnika przed Gmachem Głównym Muzeum, w którym eksponowane są liczne, wybitnej klasy dzieła Wyspiańskiego oraz innych artystów jego epoki, jest słuszna. Niemniej po wybudowaniu parkingu podziemnego dotychczasowe miejsce ekspozycji może ulec pewnym zmianom. Rozmiary placu i fakt, że pas zieleni w stronę Domu Studenckiego Żaczek jest własnością komunalną rozszerza zakres naszych możliwości. Jeśli więc powstanie odrębny pawilon muzealny poświęcony głównie dziełom Wyspiańskiego (pomiędzy Gmachem Głównym, a akademikiem), taka korekta usytuowania pomnika może okazać się tym bardziej uzasadniona.”

Mimo to Dyrektor nie przekreślił możliwości przenosin pomnika w bardziej dogodne dla niego miejsce. Zaznaczył jednak, że przekonanie Rady Miasta o słuszności takiej decyzji stanowi duże wyzwanie.

Najistotniejszym efektem listopadowego spotkania z dyrektorem Dziedzicem jest deklaracja chęci i potrzeby współpracy z muzeum. Cieszy również świadomość wagi podejmowanego tematu.
Będziemy starać się monitorować i pobudzać rozpoczętą dyskusję o forum MNK.

Idea konkursu zapisana w regulaminie brzmi:

Kazimierz przeżywa dziś swój renesans, gromadzi coraz więcej turystów przyciąga mieszkańców Krakowa. Jego centralny plac, dawny kazimierski rynek, powinien stać się chętnie odwiedzanym miejskim salonem, wnętrzem o najwyższym standardzie i atrakcyjnym programie. Plac Wolnica czeka dziś na swoją szansę. Konieczne jest znalezienie takiej formuły programowej, takiej aranżacji jego przestrzeni, która zachęci do przyjścia, spędzenia w niej czasu, sprowokuje do spotkań, zatrzyma. Wygodne meble miejskie, dobrze zaaranżowana zieleń i atrakcyjne oświetlenie wydobywające z mroku najciekawsze elementy, posadzka na której można zarówno tańczyć jak i przechadzać się, ciekawi goście i gospodarze staną się szansą na sukces towarzyski tego miejskiego salonu. Jak zaaranżować jego wnętrze, co zaproponować gościom.

Liczymy na inwencję i przekonywującą wizję uczestników Konkursu.
Mamy nadzieję, że wykorzystanie potencjału dziedzictwa tego wyjątkowego miejsca, uruchomienie możliwości centrotwórczych okolicznych instytucji i pomysły uczestników konkursu pozwolą ożywić plac. Wierzymy, że dzięki nim powstanie przestrzeń publiczna o najwyższej randze, przestrzeń wyjątkowa.

Maksymalny przewidywany w regulaminie koszt realizacji inwestycji wynosi 10.000.000 zł netto.

Oto 4 spośród 37 prac, które przeszły do “finału” konkursu:

I nagroda : Biuro Projektów Lewicki Łatak



opis projektu >

II nagroda: jojko+nawrocki architekci

Wyróżnienie: biuro Projekt Praga

Wyróżnienie: Spółka UCEES

Zapraszamy do komentowania wyników !

Przepraszamy za jakość zdjęć – zostały wykonane nieprofesjonalnym sprzętem, przez aktywistę amatora.

Luckey Climbers , Tom and Spencer Luckey

Dzieło Paige Johnson warte jest uwagi. Surfując w sieci łatwo odkrywamy, że niezwykle trudno znaleźć jest niekomercyjne informacje na temat placów zabaw, szczególnie takie, które bezpośrednio dotyczyłyby kwestii ich projektowania i realizacji. Rzadko trafić można na propozycje rozwiązań stylistycznie niesztampowych, które wyraźnie wskazywałyby na  chęć zaproponowania czegoś nowego i unikatowego. Rzecz jasna, nie jest to problem sieci jako takiej; niedobór informacji wynika, o banale!, z tego, że świeżego i oryginalnego wzornictwa placów zabaw po prostu brakuje. I okazuje się, że nie tylko w Polsce, ale i na świecie (różnica, polega na tym, że „na świecie” takie realizacje bywają, u nas ich liczba jest na poziomie nano).

Sedno problemu tkwi nie tyle w zastygłym przyzwyczajeniu do placów zabaw, które mijamy codziennie, często w niezmienionym od kilkunastu lat stanie, ile raczej w szeroko rozpowszechnionym braku świadomości tego, jak mogłoby być. Czujemy się całkowicie usatysfakcjonowani kiedy na okolicznym placu pojawi się mniej lub bardziej rozbudowany, jednak zawsze niebezpiecznie zunifikowany w formie i kolorystyce, tak zwany „zestaw zabawowy”, jaki odnajdziemy w ofercie większości producentów „placów zabaw w pudełku”: rodzaj drewnianej wieżyczki ze zjeżdżalnią, siatką do wspinania i przystawkami z metalowych drabinek (niedługo nawet nawierzchnie takich miejsc wyglądać będą wszędzie tak samo: piankowe lub gumowe, koniecznie w kolorze pomarańczy – dokładnie według fantazji, bo nie uzasadnionych wskazań – Ministerstwa Edukacji Narodowej. Pomarańczowy brak alternatywy). Nie zdajemy sobie sprawy, że plac zabaw może na prawdę zaskakiwać, że nie jest nierealnym wzornictwo odważne, niebanalne i dowcipne. Budowanie wiedzy na ten temat stanowi więc zadanie niebagatelne, jeśli chcemy, żeby w przyszłości powstawały u nas place zabaw o oryginalnym, ba, nawet ekscentrycznym designie (a przy tym  wciąż bezpieczne!).

Szczególnie istotnym jest tu aby dotrzeć do artystów i architektów; przekonać ich, że projektowanie placów zabaw nie jest zajęciem mało twórczym, denobilitujacym a przy tym z deka niepoważnym (a taka opinia niestety wydaje się krążyć…). Kluczowym jest uświadomienie, że plac zabaw stanowić może na prawdę wyjątkowe medium artystycznego wyrazu o silnym oddziaływaniu społecznym ze względu chociażby na możliwą intensywność stymulowania wyobraźni, a w konsekwencji wzbogacenia ogólnego rozwoju i wrażliwości, tak dzieci, jak dorosłych. Trzeba wzbudzić potrzebę podjęcia inicjatywy łączącej w przestrzeni publicznej sztukę i zabawę, inicjatywy indywidualnego i kolektywnego działania artystów, bezpośrednio w tkance miasta, na rzecz  placów zabaw-małej architektury.

Spektrum możliwości jest szerokie, od chociażby realizacji pokrewnych architekturze tymczasowej (place zabaw w zaaranżowanych artystycznie kontenerach) a przede wszystkim bliskich sztuce instalacji, poprzez, w szczególności, te nawiązujące do minimal artu, wątków konceptualnych, environmental art czy sztuki ziemi („eko-place”: bimorficzne konstrukcje, wykorzystanie jedynie materiałów naturalnych a nawet żyjących roślin), kończąc na projektach uwzględniających nowe media, wykorzystujących grę światłem, projekcją video, hologramem. Istotnym jest, aby pokazać, jak ważna przy projektowaniu jest współpraca z dziećmi, w końcu dla nich przede wszystkim powstają place.

Dlatego właśnie piszę o Paige Johnson i jej blogu. Playscapes stanowi fenomenalne źródło wiedzy na temat tego, co dzieje się w świecie projektowania placów zabaw. Nie jest blogiem architekta-profesjonalisty, ale prezentując bardzo różnorodne wzornictwo, może być niezmiernie istotnym źródłem inspiracji również dla tego ostatniego. Blisko dwieście postów i ponad sześćset zdjęć prezentuje place zabaw z całego świata (choć to sformułowanie trochę na wyrost: ciągle przeważają pomysły ze Stanów, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Danii) a także historyczne zdjęcia oraz archiwalne materiały na wiadomy temat. Zapoznanie się z Playscapes stanowić może ważny krok na drodze ku mądrzejszym i ciekawszym placom zabaw o bezdyskusyjnych walorach artystycznych. O takie place apeluję.

Parque Gulliver, Rafael Rivera, Manolo Martin, Sento Walencja, Hiszpania

PS. Paige Johanson poza Playscapes prowadzi trzy inne blogi założone juz wcześniej, w styczniu 2008 roku, z potrzeby upublicznienia i poddania pod dyskusję zebranych materiałów, ściśle związanych z jej zainteresowaniami. Jeszcze zanim wzięła roczną przerwę od pracy w laboratorium aby uzyskać tytuł magistra Historii Ogrodów na prestiżowym University of Bristol w Wielkiej Brytanii, wzbogaciła blogosferę o Gardenhistorygirl. Gardens now and then. Jako córka pastora, przed którym postawiono zadanie zbudowania nowego kompleksu kościelnego, Paige aktywnie uczestniczy w szukaniu inspiracji dla tego projektu – efektem między innymi jest blog Good church design. It’s rare. Dedicated to helping churches incorporate good design (Swoją drogą, Playscapes również narodził się w związku z tym projektem – przy kościele postanowiono zbudować mały plac zabaw. Cena sprzętu proponowanego przez komercyjne firmy specjalizujące się w organizowaniu tego typu przestrzeni okazała się kilkakrotnie przewyższającą budżet jakim dysponowano, a same urządzenia mało oryginalne i nieciekawe w formie, w związku z czym Paige zaczęła intensywne poszukiwania w sieci…) Czwarty blog prowadzony przez Arcady tematycznie najbliższy jest jej pracy zawodowej, gdyż dotyczy problemów powstających na styku nauki i sztuki: Airy Disc. Intersections between Art and Science. Paradoksalnie, Paige poświęca mu jednak najmniej czasu i uwagi. Architektura, design i projektowanie krajobrazu wydają się wciągać ją dużo bardziej niż nanotechnologie; sama z resztą twierdzi, że w przeciwieństwie do innych naukowców, poza laboratorium nie myśli zbyt wiele o losach nanostruktur…

(Emilia Osińska)

http://playgrounddesigns.blogspot.com

http://goodchurchdesign.blogspot.com

http://gardenhistorygirl.blogspot.com

http://airydisc.blogspot.com

Warte uwagi są jeszcze dwa blogi:

http://www.vulgare.net

http://experimentalplay.blogspot.com

Wszystkie zdjęcia za http://playgrounddesigns.blogspot.com

Krzysztof Nawratek

3 grudnia 2009 r. o godz. 18:00 w Bibliotece Sztuki Krzysztof Nawratek opowie o zaniku przestrzeni dla Obywateli we współczesnych miastach oraz narzędziach jej odnowy.

“To, co widzimy w naszych miastach, to nie są przestrzenie publiczne. Już dawno przestały nimi być. (…) Przestrzenie, które zwykliśmy uważać za publiczne, są w istocie albo przestrzeniami tworzącymi infrastrukturę komunikacyjną – zarówno dla transportu pieszego, jak i kołowego – albo przedpolem dla funkcji komercyjnych, albo – w najlepszym razie – fragmentem systemu przewietrzania miasta bądź też elementem jego ekosystemu. (…) Mamy jakieś relikty w postaci rynków w centrach historycznych miast, parków czy skwerów, ale to są nieznaczące pozostałości po dawnych, dobrych (?) czasach. (…) We współczesnych miastach nie ma już przestrzeni dla Obywateli. Przestrzenie publiczne przestały istnieć. Są jedynie przestrzenie dla użytkowników i dla konsumentów”.

Krzysztof Nawratek – architekt, urbanista, absolwent Politechniki Śląskiej w Gliwicach, doktor nauk technicznych (architektura i urbanistyka). Autor książki Miasto jako idea polityczna (Korporacja Ha!art 2008). Wykłada architekturę w School of Architecture, Design and Environment na Uniwersytecie Plymouth. Prowadzi blog przestrzenie i ciała.

http://krzysztofnawratek.blox.pl/html

proj. Aleksander Rusin

W ostatnim czasie głośna stała się w Krakowie sprawa planów skucia mozaiki z budynku Biprostalu w związku z jego całościowym remontem. Zamiast ponad pięćdziesięciometrowej, kubistycznej kompozycji krakowskiej artystki, Celiny Styrylskiej-Taranczewskiej, na bocznej elewacji mają pojawić się kamienne płyty. Przedstawienie opinii publicznej zatwierdzonego już projektu wzbudziło wiele kontrowersji i burzliwych dyskusji. Nikt, a w szczególności właściciel Biprostalu, nie spodziewał się z pewnością aż takiego sprzeciwu. Do akcji protestacyjnych włączyły się media, stowarzyszenia i instytucje, studenci oraz mieszkańcy Krakowa. W Internecie krąży petycja, którą może podpisać każdy, kto nie zgadza się, aby mozaika zniknęła z krajobrazu Krakowa. Jak twierdzi Monika Bogdanowska, architekt i przewodnicząca Komisji ds. Ratowania Zabytkowych Cmentarzy Krakowa i Ziemi Krakowskiej – „to właśnie mieszkańcy Krakowa mogą coś zdziałać w pierwszej kolejności – nikt inny”.

zdj. Karolina Krupska

Polskie prawo nie chroni przed niszczeniem budynków powstałych w drugiej połowie XX wieku, jeśli nie widnieją one w rejestrze zabytków. Mozaika z Biprostalu wpisana została niedawno do gminnej ewidencji zabytków, jednak to nie daje miastu prawa do jej ochrony – potrzebny jest wpis Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do rejestru zabytków. Niestety, jak twierdzi Mikołaj Kornecki, przewodniczący Obywatelskiego Komitetu Ratowania Krakowa, „to daleka droga i wymaga też dobrej woli właściciela”.

Głównym argumentem właściciela Biprostalu jest bardzo zły stan mozaiki, który może spowodować odpadnięcie płyt ceramicznych z elewacji budynku. Jak twierdzi Monika Bogdanowska, odrestaurowanie mozaiki o tak dużej powierzchni jest technicznie i technologicznie zupełnie nowym problemem. Tradycyjny brak środków finansowych nie ułatwia sprawy. Pojawiają się propozycje, by zdjąć mozaikę i nałożyć ją z powrotem na ocieploną elewację, lecz to wymagałoby ingerencji w projekt i zwiększyło koszty. Muzeum Narodowe w Krakowie zaproponowało, by przenieść dzieło Celiny Styrylskiej-Taranczewskiej na jeden z krakowskich bloków. Są to jednak rozwiązania kompromisowe wobec życzenia większości, aby mozaika pozostała na swoim miejscu. Mikołaj Kornecki największe nadzieje pokłada w rozmowach z właścicielem budynku. Mówi, że OKRK ma propozycje technicznego rozwiązania problemu, które chce przedstawić w najbliższym czasie inwestorowi. Piotr Płucienniczak, współinicjator akcji Nie pozwólmy zryć mozaiki z Biprostalu oraz manifestu grupy „Biprostal-2”, twierdzi natomiast, że dyrektor Biprostalu nie jest skłonny do rozmów, i że rozwiązanie przynieść może wyłącznie administracyjna ochrona mozaiki. Ufa jednak, że „społeczne poruszenie i szum medialny przynajmniej zmotywują zarząd do zadbania o wizerunek firmy i pozostawienia dzieła sztuki”.

Do akcji ratowania dzieła włączyło się wielu mieszkańców Krakowa, dla których mozaika stała się ważnym elementem tej części miasta i którzy nie wyobrażają sobie, by budynek na rogu ul. Królewskiej i Alei Kijowskiej zmienił swój wyraz. Zamiar skucia mozaiki wzbudził nie tylko dyskusję ekspercką, ale przede wszystkim społeczną, o czym można przekonać się słuchając się rozmów w tramwajach przejeżdzająch obok Biprostalu.

Nie jest tajemnicą, że inwestorów interesuje głównie zysk, a nie historyczna i artystyczna wartość budynku. Dlatego tym bardziej niezrozumiały jest obecny brak przepisów, które chroniłyby architekturę lat 50. W efekcie co roku tracimy kolejne obiekty tego okresu. Skupiony wokół zabytków Starego Miasta Kraków pozwala na niszczenie swojej modernistycznej, rzekomo mniej atrakcyjnej części.

Udział mieszkańców w ratowaniu mozaiki optymistycznie widzi Piotr Płucienniczak: „Akcja protestacyjna wpisuje się w trend odzyskiwania przestrzeni miejskiej i zwiększania świadomości dotyczącej tego, co dzieje się z Krakowem. Jeśli patrzeć na sprawę z perspektywy socjologicznej, to nawet gdy mozaika zostanie zryta, akcja będzie sukcesem – uruchamia bowiem i podtrzymuje potencjał społeczny, który mobilizował będzie się przy okazji podobnych protestów w przyszłości”.

Walka o uratowanie tej ogromnej, monumentalnej mozaiki jest tym istotniejsza, że dzieło stanowi absolutny unikat. Ważnym argumentem w sprawie jest fakt wcześniejszego odrestaurowania mozaik na kinie Kijów i teatrze Bagatela, które stały się z powrotem prawdziwą ozdobą miasta. Pozostaje żywić nadzieję, że staną się one wzorem dalszych działań, które szanują unikalną historyczną i artystyczną wartość krakowskiej architektury. Nie stać nas na utratę tak cennych obiektów.

Zachęcam wszystkich do podpisywania petycji na stronie petycje.pl.

Karolina Krupska

proj. kampanii Aleksander Rusin

*Kampania “Stop Tandecie” zainicjowana została na forum SkyscraperCity, doczekała się fantastycznej oprawy graficznej autorstwa Aleksandra Rusina, jednak do tej pory nie została wykorzystana poza siecią. Planowany remont Biprostalu ma “szansę” stać się kolejnym przykładem działań Kapitana Tandety.

fot. Jacek Drozdowski

Czy nie zostaliśmy zepchnięci do roli biernych obserwatorów, niemających wpływu na rozwój miejskiej scenografii? W jaki sposób działać aktywnie na rzecz kształtowania przestrzeni publicznej, tak by odpowiadała naszym realnym potrzebom? Jak przy okazji nadać jej wymiar estetyczny? Takie i inne pytania stały się tematem przewodnim spotkania pt. “Miejskie Technologie Partycypacji”, które odbyło się 15 października 2009 w Małopolskim Instytucie Kultury. Gościem zorganizowanego w ramach działań Projektu Miejskiego wydarzenia była Joanna Erbel, socjolożka i aktywna działaczka miejska, na co dzień zajmująca się problemami przestrzeni publicznej, moderatorem dyskusji był Tomasz Lelek członek PM.

fot. Jacek Drozdowski

Przestrzeń miejska wielu aglomeracji w naszym kraju jest de facto niczyja. Stara metoda postępowania w myśl której tkankę urbanistyczną projektuje się bez konsekwentnego dialogu ze społeczeństwem, zbyt często okazuje się zawodna i problematyczna. Obywatele pozbawieni stanowiącego głosu, nie poczuwają się z kolei do odpowiedzialności za wspólne dobro, od którego zależy jakość ich życia.
Jak przekonuje Joanna Erbel nie jest to na szczęście jedyna forma relacji łączących mieszkańców z administracją. Pozytywne przykłady świadczą o tworzeniu nowych standardów, pozwalających na większą partycypację społeczną w kształtowaniu tkanki miejskiej. Legitymizowaną formą partycypacji, a więc komunikowania własnego stanowiska przez mieszkańców i mieszkanki, są wybory lokalne, bardziej kontrowersyjną pikiety, kontrkulturową sztuka – uliczne graffiti. Nowe, pozytywne sposoby komunikacji to fora i portale internetowe zakładane przez miasta w celu komentowania, wymiany opinii i poglądów na temat podejmowanych przez urzędników działań. Jeżeli tylko są na bieżąco monitorowane, mogą w znaczący sposób wpłynąć na lepszy przepływ informacji pomiędzy organem decyzyjnym a odbiorcami projektu.

archiwum Urzędu Dzielnicy Warszawa Śródmieście

Skuteczność dialogu wypływa nie tylko z zastosowanych metod, lecz również z jakości samej rozmowy. Przekonanie o potrzebie ciągłej edukacji i doskonalenia kompetencji sprzyja propagowaniu niestandardowych sposobów konsultacji społecznych, jakich podejmują się pracownicy administracji. Pionierem w tym zakresie zdaje się być Warszawa, ciekawym zaś przykładem kwestia parku Skaryszewskiego, znakomicie obrazująca ewolucję metod zdobywania wiedzy. Tradycyjne urzędnicze biurko zamieniono na kolorową budkę, wnętrze instytucji przyjmującej petentów na przestrzeń parku, o którym postanowiono rozmawiać z jego użytkownikami na miejscu. Dosłowne wyjście do mieszkańców pozwoliło dotrzeć do tych grup społecznych, które nie uczestniczyły w konsultacjach w tradycyjnie przeznaczonym do tego celu miejscu i czasie. Uświadomiło, iż chęć rozmowy nie może wypływać tylko z własnej potrzeby obywateli, lecz musi być wyrażana również przez drugą stronę.

fot. Joanna Erbel

Mocny akcent antywykluczający posiadał przybliżony uczestnikom spotkania pomysł dyskusji nad projektem ulicy Wileńskiej w Warszawie. Poddana pod wspólną debatę idea jej zagospodarowania kształtowana była na bieżąco przy współudziale wszystkich zainteresowanych mieszkańców. Dzięki przystępnej formie prezentacji ukazanej za pomocą prostego modelu, swoją wizję mógł przedstawić każdy niezależnie od wieku i wykształcenia.
Skonstruowane wspólnie projekty zostały utrwalone na fotografii i przedstawione odpowiednim służbom. Jak się okazało, taka sytuacja może być nie tylko remedium na nieodpowiadające potrzebom założenia. Sprzyja również solidaryzowaniu się społeczności skupionej na wspólnym celu. W tym przypadku ideą spajająca różne grupy społeczne okazał się projekt placu zabaw, w pracę nad którym włączyły się osoby powszechnie odrzucone. Był to modelowy, choć idealistyczny przykład konsultacji społecznych.

fot. Joanna Erbel

Osobnym problemem dyskutowanym podczas spotkania były realizacje artystyczne w przestrzeni publicznej. Kwestia o tyle skomplikowana, że oprócz napięcia charakterystycznego dla form użytkowych, w grę wchodzą tu również aspekty artystyczne i bardzo subiektywne wartościowanie. Niemniej to właśnie takie projekty pozwalają spojrzeć w niecodzienny sposób i zmienić myślenie o otaczającej nas przestrzeni. Jak argumentowała Joanna Erbel, takim dziełem dla Warszawy okazał się słynny „Dotleniacz” Joanny Rajkowskiej.
Proste zamierzenie artystyczne, jakim miało być stworzenie tymczasowego zbiornika wodnego na jednym z pomniejszych stołecznych placów, okazało się brzemienne w skutkach. Miejsce tranzytowe, którym dotychczas był plac, służące jedynie do przepływu ludzi zaczęło pełnić funkcję integracyjną. Stopniowo uświadomiło społeczeństwu istnienie grup dotychczas się nieliczących. Nie tylko poprzez ich częstszą obecność, lecz również zmobilizowanie do działania, w skutek nieszczęśliwego projektu mającego zastąpić czasową propozycję. Po raz pierwszy pojawił się argument społecznego wykluczenia, gdyż nie uwzględniono realnych potrzeb użytkowników. W konsekwencji był to przykład jednej z pierwszych dyskusji o przestrzeni, którą nazwać można merytoryczną rozmową.

fot.Jacek Drozdowski

Nieco odmienny udział mieszkańców w tworzeniu dzieła założył w swojej realizacji Paweł Althamer projektujący park rzeźby na Bródnie. Wykonywana wspólnie z sąsiadami otwarta galeria sztuki współczesnej od początku nastawiona była na integrację i zatarcie klasycznego podziału na twórcę i odbiorcę. Działania Althamera stały się tylko impulsem do własnego wysiłku twórczego zaproszonych uczestników. W ten sposób z osób biernie czekających na decyzję władz, sami stali się kreatorami wspólnej przestrzeni, kształtującymi najbliższe otoczenie w odpowiadający im sposób.
Nie wszystko przebiega jednak w sposób tak harmonijny jak przytoczone powyżej relacje. Często sztuka, zwłaszcza „współczesna” zdobywać musi powoli zaufanie społeczeństwa To zaś zwykle preferuje mniej wysublimowane, choć bardziej znajome formy (czego przykład widać na naszym krakowskim podwórku). Wydaje się, że dobrym w tym wypadku rozwiązaniem są realizacje czasowe – ryzykujące odrzucenie, ale mogące również liczyć na zaakceptowanie.

Spotkanie nie przyniosło jednoznacznej odpowiedzi, w jaki sposób urządzić idealną przestrzeń. To jednak moim zdaniem nie umniejsza jego wartości. Nie możemy się łudzić, że w przestrzeni publicznej, która jest własnością wszystkich z niej korzystających, nie będą krzyżować się sprzeczne interesy. Zawsze jednak powinno dążyć się do stworzenia możliwości merytorycznej rozmowy, dialogu społecznego, którego wartość tak skutecznie pokazywała Joanna Erbel.

(Szymon Maliborski)

Pierwsze spotkanie z cyklu “Projekt Miejski” za nami. Relacja z czwartkowej prezentacji i dyskusji już wkrótce.    Tymczasem publikujemy fragmenty listu, który otrzymaliśmy od jednego z uczestników spotkania – Wojciecha Wilka sekretarza Koła Małopolska Alternatywa  Zieloni 2004.  Zachęcamy inne organizacje i stowarzyszenia do dzielenia się swoimi “troskami” związanymi z naszym miastem projektmiejski@gmail.com.

Witam,

Z zainteresowaniem słuchałem dyskusji w Małopolskim Instytucie Kultury o przestrzeni miasta i zabrakło czasu na omówienie podstawowych problemów, z jakimi boryka się każde miasto poza Warszawą, oprócz zasygnalizowanej
kwestii bardzo ograniczonych kompetencji rad dzielnic. Oto moje propozycje na kolejne spotkania:

1.Jakość pracy rad dzielnic i rady miasta.
Co mieszkańcy mogą zrobić, by radni wywiązywali się z obowiązku wyznaczania swoich dyżurów i bywania na nich, jeżeli krytyka w mediach nie sprzyja wywiązywaniu się z obowiązków przez nich? Podobno nie tylko
w Krakowie absencja ma skalę pandemii.  Lokalni radni też nie uczestniczą w życiu swoich dzielnic.

2.W mieście więcej widzę złych akcentów niż dobrych. Dlatego chętnie posłucham przedstawienia dobrych praktyk w zakresie zwiększania dostępności przestrzeni publicznej dla wszystkich grup wiekowych,adekwatnie do ich potrzeb , że szczególnym uwzględnieniem faktu, iż społeczeństwo starzeje się coraz bardziej, a administracja publiczna zdaje się tego faktu nie zauważać.

3.W Krakowie jedną z niewiele, jakie pochwalam- np. budowa sezonowych boisk wielofunkcyjnych w parku Jordana (dopiero w zeszłym roku), ze środków UE.Choć niestety w dzielnicach prawie nie ma ogólnodostępnych sal gimnastycznych poza szkołami i kilkoma klubami sportowymi).
Jednakże negatywne praktyki przeważają. Urzędnicy gminy Kraków nie interesują się tak elementarnymi sprawami, jak lokalizacja sklepów spożywczych i punktów usługowych, które bankrutują z powodu podnoszenia czynszy przez kamieniczników w centrum miasta.

4.Tworzenie ‘ulic bankowych’ i elitaryzacja centrów miast pod potrzeby turystów oraz tzw. ‘klasy średniej’ kosztem jakości życia stałych mieszkańców: właściciele kamienic podnoszą czynsze do maksymalnego ustalonego przez radnych poziomu(podnoszonego co pół roku, w oparciu o wartość odtworzeniową nowych budynków stawianych przez deweloperów dla bogatych), by jeszcze więcej zarabiać na dzierżawie starych, często zabytkowych obiektów udostępnianych hotelarzom i restauratorom, podczas gdy emeryci i najmniej zarabiający muszą się wyprowadzać do krewnych na peryferiach, gdyż ich nie stać na utrzymanie w mieszkaniach, które zajmowali od pokoleń, a gmina buduje bardzo niewiele nowych lokali zastępczych.

5.Transport miejski.
Całkowity brak formalnej odpowiedzialności (nie ma przepisów) urzędników wydających decyzję o budowie ‘podmiejskich sypialni’ pozbawionych miejsc pracy, szkół, ośrodków zdrowia, etc., skąd codziennie tysiące aut
podróżujących do centrum miasta generują większą część decybeli i rakotwórczych spalin w ogólnym bilansie podróży w mieście. Jedyną odpowiedzią na korki, hałas i rekordowe stężenie zanieczyszczeń w powietrzu po stronie miasta jest poszerzanie dróg i montaż ekranów akustycznych.

6. Brak strzeżonych parkingów rowerowych.

7. Zieleń miejska: co roku w Krakowie wycina się 12 tys. drzew, a sadzi jedynie 9 tys.(z czego część obumiera w ciągu 1-2lat w wyniku braku pielęgnacji i zatruciu środowiska).”Pielęgnacja” drzew polega tylko na ich przycinaniu i wycince oraz sadzeniu nowych(zwykle wymianie), natomiast nie podejmuje się działań ochronnych.

8.Nieudolna miejska gospodarka odpadami.
Pojemniki do segregacji powinny być stawiane u źródła, to znaczy nie przed posesjami, lecz przy sklepach spożywczych i dużych centrach handlowych AGD(do zbiórki zużytych urządzeń domowych). W Krakowie samorządowcy dziwią się, czemu system działa tak nieefektywnie, piszą w propagandowej gazetce(za ok. 30tys.zł rocznie), drukowanej w 20 tys. egz. o potrzebie edukacji, podczas gdy setki, jeśli nie tysiące mieszkańców zwyczajnie nie ma gdzie pozbyć się surowców wtórnych, szczególnie w dużych skupiskach bloków. Gmina nie robi nic, by ograniczyć produkcję odpadów i tylko co jakiś pojawiają sie informacje w mediach, że spalarnia odpadów jest niezbędna, ponieważ za kilka lat wysypisko będzie pełne. Marnowane są ogromne ilości opakowań szklanych, np. słoików i butelek po sokach. Jedynie butelki po wódce i piwie poj.0.3 i 0.5l są zwrotne(pozwolę sobie na ironię- jak częściowa refundacja zakupu alkoholu się ma do ustawy o wychowaniu w trzeźwości?). Potrzebny jest krajowy program wspierania producentów żywności, by ci chętnie wykorzystywali powtórnie swoje opakowania, bez konieczności niszczenia ich w hutach szkła. Mycie jest tańsze niż topienie.

9. Smog.
W okresie grzewczym dodatkowym problemem jest smog nad miastem, a Kraków położony jest w kotlinie i coraz gęściej zabudowywany, co utrudnia jego przewietrzanie i fakt palenia w piecach węglowych nie tylko węglem podnosi statystyki chorób przewlekłych dróg oddechowych. Najemcy i właściciele kamienic w niewielkim stopniu korzystają z dotacji Funduszu Ochrony Środowiska i dotacji gminnych na modernizacje węzłów CO, ponieważ eksploatacja budynku ogrzewanego gazem lub prądem jest droższa, zwłaszcza w starej, XIX-wiecznej zabudowie o wysokich sufitach i zazwyczaj starych, nieszczelnych oknach, dlatego corocznie przekraczanie są normy PM10.

Wojtek Wilk
socjolog, etnolog, sekretarz koła Małopolska Alternatywa

Joanna Erbel fot.Piotr Wciślik

Zapraszamy na spotkanie z Joanną Erbel, organizowane w ramach działań Projektu Miejskiego.

Czy nie zostaliśmy zepchnięci do roli biernych obserwatorów wypełniających tylko scenografię miasta (z jego kolejnymi wizytówkami, salonami i reprezentacyjnymi placami), którym odebrano prawo do współtworzenia otaczającej przestrzeni? Wyobraźmy sobie miasto starające się zainteresować nas, mieszkańców, powstającymi planami zagospodarowania i programami rewitalizacji. Miasto, w którym lokalne społeczności aktywnie uczestniczą w procesie decyzyjnym i urzeczywistniają swoje pomysły.

Przykłady miast, w których dialog społeczny buduje społeczeństwo obywatelskie przybliży nam Joanna Erbel – socjolożka, fotografka, feministka, ekolożka i działaczka miejska. Jedna z założycielek Stowarzyszenia DuoPolis działającego na rzecz zbliżenia Warszawy i Berlina oraz aktywizującego obywateli do kreowania przestrzeni miejskiej. Członkini zespołu Krytyki Politycznej. Autorka cyklów fotografii o życiu miasta i jego mieszkańcach. Prowadzi forum Kongresu Kultury Polskiej na temat: „Projekty kulturalne i artystyczne w przestrzeni publicznej”. W Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego pisze doktorat o przemianach przestrzeni postsocjalistycznych.
Spotkanie poprowadzi Tomasz Lelek.

Artykuł, który stał się inspiracją do zorganizowania spotkania: