Podsumowując krótko dotychczasową działalność: wspólnie zredagowane założenia (teoria, debata i interwencja) wyznaczyły obszar zadań projektu. Od października 2009 zorganizowaliśmy kilkanaście spotkań z udziałem gości z całej Polski. Zróżnicowane pod względem tematycznym, cieszyły się od początku bardzo dużym zainteresowaniem. Gościliśmy m.in. architektów, artystów, socjologów, filozofów i kuratorów, którzy prezentując wyniki swoich badań, dzielili się swoimi doświadczeniami na temat pracy z miastem i jego mieszkańcami.

Powstał także blog opatrzony logo grupy Twożywo, na którym informowaliśmy o kolejnych spotkaniach i inicjatywach, a także przedstawialiśmy przykłady dobrych praktyk z innych krajów.

Jako Projekt Miejski złożyliśmy do Urzędu Miasta Krakowa wniosek o zagospodarowanie placu za WBP przy ulicy Karmelickiej. Chcieliśmy stworzyć sezonowy „Hyde Park Karmelicka”, przestrzeń w centrum miasta dla organizacji pozarządowych i instytucji kulturalnych, gdzie odbywałyby się różnorakie wydarzenia artystyczne, spotkania i debaty. Pragnęliśmy odzyskać ten fragment miasta dla jego mieszkańców i wspólnie animować życie tego miejsca. Niestety Miasto odrzuciło naszą propozycję.

Projekt Miejski zyskał sobie liczne grono sympatyków, o czym świadczą nie tylko licznie przybywający na jego spotkania goście, ale również ponad 1500 członków grupy Projekt Miejski na portalu społecznościowym Facebook. Niezwykły potencjał tej inicjatywy, platformę jaką stanowi blog PM i naszą wiarę w słuszność rozwijania współpracy obywatelskiej w Krakowie pragniemy dzielić i pielęgnować z innymi organizacjami. Strona Projekt Miejski w niedługim czasie stanie się platformą wymiany informacji i doświadczeń pomiędzy szerokim gronem krakowskich organizacji i aktywistów zajmujących się przestrzenią publiczną. Mam nadzieję, że nowy etap w historii Projektu Miejskiego pozwoli poszerzyć zakres jego działalności i zrealizować pozostałe idee założycielskie :).

Marta Skowrońska,

koordynatorka Projektu Miejskiego od października 2009 do lipca 2010.

Od lutego 2011 r., po przeformułowaniu kształtu, Projekt Miejski funkcjonuje w postaci strony internetowej, której głównym celem jest wspieranie krakowskich organizacji pozarządowych zajmujących się problematyką przestrzeni publicznej. Kontakt z nami jest możliwy pod adresem: portalprojektmiejski@gmail.com), obsługą techniczną portalu zajmuje się Małopolski Instytut Kultury. Za koordynację spotkań odbywających się pod patronatem Projektu odpowiedzialna jest Stefania Hrycyk (Fundacja Wschód Sztuki; kontakt: strefa86@gmail.com). Stałą współpracowniczką portalu jest Marta Skowrońska.

Rzeki ze względu na szereg istotnych funkcji przez wieki stanowiły element niezbędny dla rozwoju miast. Współcześnie jednak ich znaczenie maleje, realizowane przez nie strategiczne funkcje stopniowo tracą na znaczeniu. Powoduje to degradację znaczenia rzek i nadbrzeży w krajobrazie miejskim. Problemem, z jakim muszą się więc zmierzyć współczesne metropolie jest „przywrócenie” rzeki miastu i jego mieszkańcom.

Podczas spotkania poruszone zostały problemy postrzegania rzeki przez mieszkańców miast oraz strategie prowadzące do zmiany tej perspektywy. Elżbieta Jurkowska, wiceprezes Fundacji Impact zaprezentowała przykłady „dobrych praktyk na wodzie”, które pozwoliły na rewitalizację miejskich nadbrzeży oraz uczynienie z nich przestrzeni działalności kulturalnej. Jednym z największych przedsięwzięć tego typu w Polsce jest Festiwal Sztuki Nad Wisłą Przemiany realizowany w Warszawie. Podczas czterech miesięcy trwania festiwalu nadbrzeża Wisły zamieniają się w scenę, gdzie odbywają się koncerty, przedstawienia, wystawy, dyskusje itd. Również w Warszawie ma miejsce Festiwal Powiślenia –  oddolna inicjatywa mieszkańców nadwiślańskiej dzielnicy. Z zagranicznych przykładów warto wymienić Festiwal Tamizy oraz projekt Love River mający na celu promowanie nadbrzeży Tamizy wśród mieszkańców Londynu.

Przytoczone przykłady stanowiły jednak raczej tło dla toczącej się już od pierwszych chwil dyskusji. Spotkanie, poprowadzone częściowo metodą warsztatową, przebiegało w luźnej atmosferze otwartej rozmowy między przybyłymi. Sprzyjało to jednak rozmyciu się głównego wątku. Rezygnacja z klasycznego wykładu spowodowała niedosyt u tych, którzy oczekiwali konkretnych informacji. W efekcie okazało się, że niezwykle interesujący temat, który przyciągnął liczną publiczność, nie doczekał się swojego rozwinięcia, gubiąc się gdzieś w czasie trzygodzinnej dyskusji. Zbyt luźne potraktowanie tematu stanowiło niestety słaby punkt spotkania. Na końcu głos zabrał Kazimierz Walasz, z Towarzystwa Ornitologicznego, który wygłosił prezentację na temat znaczenia Wisły dla krajobrazu przyrodniczego Polski.

dr Monika Bogdanowska
” Należę do Obywatelskiego Komitetu Ratowania Krakowa, organizacji, która powstała na skutek ruchu obywatelskiego w latach 80-tych. Wtedy też ustalono najważniejsze kierunki działania Komitetu, a w prace włączyli się mieszkańcy miasta, w tym wiele wybitnych i niezwykle zasłużonych osób: naukowców, prawników, artystów wspomaganych przez rzeszę miłośników Krakowa. Od 30 lat Komitet m.in. organizuje kwestę na ratowanie zabytkowych obiektów cmentarzy krakowskich, dba o sprawy zabytków, miejskiej zieleni, inicjuje liczne akcje w różnych istotnych dla Krakowa sprawach. OKRK jest jednym ze współorganizatorów konfederacji na rzecz ochrony i ratowania Krakowa: Cracovia Urbs Europea.”

Katarzyna Dziwota z Polskiego Stowarzyszenia Fundraisingu

Polskie Stowarzyszenie Fundraisingu powstało w 2006 r. by działać dla dobra wspólnego poprzez wspieranie rozwoju fundraisingu w Polsce. Cele PSF: integracja środowiska fundraiserów w Polsce, ustanawianie i propagowanie najwyższych standardów etycznych w działalności fundraisingowej oraz edukacja w zakresie fundraisingu. Pragniemy, aby wszystkie polskie organizacje wypełniały swą misję oraz potrafiły finansować swoją działalność i rozwój prowadząc skuteczny dialog z darczyńcami.
Stowarzyszenie posiada obecnie 198 członków.

Natalia Sarata z Fundacji Przestrzeń Kobiet

Misją FPK jest otworzyć przestrzeń prywatną i publiczną dla kobiet i zbudować społeczeństwo wrażliwe na różnice poprzez edukację, współpracę oraz promowanie równości i różnorodności.

Wartości, zgodnie z którymi prowadzimy naszą działalność w ramach Przestrzeni Kobiet, mieszczą się w zasadzie WEEW: Włączanie – Emancypacja – Empowerment – Współpraca.

Sekcja Socjologii Krytycznej Koła Studentów Socjologii UJ

Odwołujemy się do dorobku socjologii krytycznej, która kładzie nacisk na emancypacyjny wymiar teorii socjologicznych – jest to, jak pisze Jonathan Turner, zarówno sposób rozumienia jak i pobudzania do działania.

Posiadamy pewne doświadczenie w organizacji różnych spotkań, wykładów. Korzystając z okazji, że jesteśmy studentami UJ, chcielibyśmy poprzez działalność sekcji przedstawić interesujące nas treści szerszej publiczności.

Chcemy współpracować z organizacjami, w ramach których działaliśmy do tej pory, np. AI, Fundacja Helsińska, Ośrodek Praw Człowieka UJ, Komitet Wolny Kaukaz, Kobiety w Czerni.

Pierwsze spotkanie z cyklu “Projekt Miejski” za nami. Relacja z czwartkowej prezentacji i dyskusji już wkrótce.    Tymczasem publikujemy fragmenty listu, który otrzymaliśmy od jednego z uczestników spotkania – Wojciecha Wilka sekretarza Koła Małopolska Alternatywa  Zieloni 2004.  Zachęcamy inne organizacje i stowarzyszenia do dzielenia się swoimi “troskami” związanymi z naszym miastem projektmiejski@gmail.com.

Witam,

Z zainteresowaniem słuchałem dyskusji w Małopolskim Instytucie Kultury o przestrzeni miasta i zabrakło czasu na omówienie podstawowych problemów, z jakimi boryka się każde miasto poza Warszawą, oprócz zasygnalizowanej
kwestii bardzo ograniczonych kompetencji rad dzielnic. Oto moje propozycje na kolejne spotkania:

1.Jakość pracy rad dzielnic i rady miasta.
Co mieszkańcy mogą zrobić, by radni wywiązywali się z obowiązku wyznaczania swoich dyżurów i bywania na nich, jeżeli krytyka w mediach nie sprzyja wywiązywaniu się z obowiązków przez nich? Podobno nie tylko
w Krakowie absencja ma skalę pandemii.  Lokalni radni też nie uczestniczą w życiu swoich dzielnic.

2.W mieście więcej widzę złych akcentów niż dobrych. Dlatego chętnie posłucham przedstawienia dobrych praktyk w zakresie zwiększania dostępności przestrzeni publicznej dla wszystkich grup wiekowych,adekwatnie do ich potrzeb , że szczególnym uwzględnieniem faktu, iż społeczeństwo starzeje się coraz bardziej, a administracja publiczna zdaje się tego faktu nie zauważać.

3.W Krakowie jedną z niewiele, jakie pochwalam- np. budowa sezonowych boisk wielofunkcyjnych w parku Jordana (dopiero w zeszłym roku), ze środków UE.Choć niestety w dzielnicach prawie nie ma ogólnodostępnych sal gimnastycznych poza szkołami i kilkoma klubami sportowymi).
Jednakże negatywne praktyki przeważają. Urzędnicy gminy Kraków nie interesują się tak elementarnymi sprawami, jak lokalizacja sklepów spożywczych i punktów usługowych, które bankrutują z powodu podnoszenia czynszy przez kamieniczników w centrum miasta.

4.Tworzenie ‘ulic bankowych’ i elitaryzacja centrów miast pod potrzeby turystów oraz tzw. ‘klasy średniej’ kosztem jakości życia stałych mieszkańców: właściciele kamienic podnoszą czynsze do maksymalnego ustalonego przez radnych poziomu(podnoszonego co pół roku, w oparciu o wartość odtworzeniową nowych budynków stawianych przez deweloperów dla bogatych), by jeszcze więcej zarabiać na dzierżawie starych, często zabytkowych obiektów udostępnianych hotelarzom i restauratorom, podczas gdy emeryci i najmniej zarabiający muszą się wyprowadzać do krewnych na peryferiach, gdyż ich nie stać na utrzymanie w mieszkaniach, które zajmowali od pokoleń, a gmina buduje bardzo niewiele nowych lokali zastępczych.

5.Transport miejski.
Całkowity brak formalnej odpowiedzialności (nie ma przepisów) urzędników wydających decyzję o budowie ‘podmiejskich sypialni’ pozbawionych miejsc pracy, szkół, ośrodków zdrowia, etc., skąd codziennie tysiące aut
podróżujących do centrum miasta generują większą część decybeli i rakotwórczych spalin w ogólnym bilansie podróży w mieście. Jedyną odpowiedzią na korki, hałas i rekordowe stężenie zanieczyszczeń w powietrzu po stronie miasta jest poszerzanie dróg i montaż ekranów akustycznych.

6. Brak strzeżonych parkingów rowerowych.

7. Zieleń miejska: co roku w Krakowie wycina się 12 tys. drzew, a sadzi jedynie 9 tys.(z czego część obumiera w ciągu 1-2lat w wyniku braku pielęgnacji i zatruciu środowiska).”Pielęgnacja” drzew polega tylko na ich przycinaniu i wycince oraz sadzeniu nowych(zwykle wymianie), natomiast nie podejmuje się działań ochronnych.

8.Nieudolna miejska gospodarka odpadami.
Pojemniki do segregacji powinny być stawiane u źródła, to znaczy nie przed posesjami, lecz przy sklepach spożywczych i dużych centrach handlowych AGD(do zbiórki zużytych urządzeń domowych). W Krakowie samorządowcy dziwią się, czemu system działa tak nieefektywnie, piszą w propagandowej gazetce(za ok. 30tys.zł rocznie), drukowanej w 20 tys. egz. o potrzebie edukacji, podczas gdy setki, jeśli nie tysiące mieszkańców zwyczajnie nie ma gdzie pozbyć się surowców wtórnych, szczególnie w dużych skupiskach bloków. Gmina nie robi nic, by ograniczyć produkcję odpadów i tylko co jakiś pojawiają sie informacje w mediach, że spalarnia odpadów jest niezbędna, ponieważ za kilka lat wysypisko będzie pełne. Marnowane są ogromne ilości opakowań szklanych, np. słoików i butelek po sokach. Jedynie butelki po wódce i piwie poj.0.3 i 0.5l są zwrotne(pozwolę sobie na ironię- jak częściowa refundacja zakupu alkoholu się ma do ustawy o wychowaniu w trzeźwości?). Potrzebny jest krajowy program wspierania producentów żywności, by ci chętnie wykorzystywali powtórnie swoje opakowania, bez konieczności niszczenia ich w hutach szkła. Mycie jest tańsze niż topienie.

9. Smog.
W okresie grzewczym dodatkowym problemem jest smog nad miastem, a Kraków położony jest w kotlinie i coraz gęściej zabudowywany, co utrudnia jego przewietrzanie i fakt palenia w piecach węglowych nie tylko węglem podnosi statystyki chorób przewlekłych dróg oddechowych. Najemcy i właściciele kamienic w niewielkim stopniu korzystają z dotacji Funduszu Ochrony Środowiska i dotacji gminnych na modernizacje węzłów CO, ponieważ eksploatacja budynku ogrzewanego gazem lub prądem jest droższa, zwłaszcza w starej, XIX-wiecznej zabudowie o wysokich sufitach i zazwyczaj starych, nieszczelnych oknach, dlatego corocznie przekraczanie są normy PM10.

Wojtek Wilk
socjolog, etnolog, sekretarz koła Małopolska Alternatywa

Joanna Erbel fot.Piotr Wciślik

Zapraszamy na spotkanie z Joanną Erbel, organizowane w ramach działań Projektu Miejskiego.

Czy nie zostaliśmy zepchnięci do roli biernych obserwatorów wypełniających tylko scenografię miasta (z jego kolejnymi wizytówkami, salonami i reprezentacyjnymi placami), którym odebrano prawo do współtworzenia otaczającej przestrzeni? Wyobraźmy sobie miasto starające się zainteresować nas, mieszkańców, powstającymi planami zagospodarowania i programami rewitalizacji. Miasto, w którym lokalne społeczności aktywnie uczestniczą w procesie decyzyjnym i urzeczywistniają swoje pomysły.

Przykłady miast, w których dialog społeczny buduje społeczeństwo obywatelskie przybliży nam Joanna Erbel – socjolożka, fotografka, feministka, ekolożka i działaczka miejska. Jedna z założycielek Stowarzyszenia DuoPolis działającego na rzecz zbliżenia Warszawy i Berlina oraz aktywizującego obywateli do kreowania przestrzeni miejskiej. Członkini zespołu Krytyki Politycznej. Autorka cyklów fotografii o życiu miasta i jego mieszkańcach. Prowadzi forum Kongresu Kultury Polskiej na temat: „Projekty kulturalne i artystyczne w przestrzeni publicznej”. W Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego pisze doktorat o przemianach przestrzeni postsocjalistycznych.
Spotkanie poprowadzi Tomasz Lelek.

Artykuł, który stał się inspiracją do zorganizowania spotkania: