W ramach wakacyjnego leczenia wstydliwych lekturowych zaległości zapraszam do spojrzenia przez portal otwarty Scena Myśli tworzony przez Stowarzyszenie Kultury Obywatelskiej Scena Myśli. We wnętrzu zastaniecie między innymi już przykurzony, wiosenny numer internetowego miesięcznika zatytułowany „Przestrzeń ludzi miejsc”.
Można tam poćwiczyć zakochiwanie się w mieście i poczuć genius loci Wenecji, dla otrzeźwienia przeszurać się szorstkim jak PRL „szlakiem hańby” – trasą w większości nieistniejących już i zapomnianych, kiedyś ochoczo eksploatowanych przez studentów krakowskich spelunek.
Szczególna uwaga należy się tekstowi Michała Dąbrowskiego w wielu ujęciach analizującemu zjawisko reklamy zewnętrznej. Autor pisze o jej historii, polskiej polityce i światowych działaniach mających obezwładnić drapieżczy, półlegalny proceder który, jak zauważa Dąbrowski, zaczyna coraz bardziej przypominać marketingową wersję graffiti. Czy bilbordy mogą uzależniać? Jak radziły sobie w komunizmie ? Jak radzą sobie z nimi dziś organizacje samorządowe? Rzetelna dziennikarska robota.
Czytaj więcej »
Share on Facebook
Na początku kwietnia miałem przyjemność, reprezentując Fundację Wschód Sztuki, udać się do Lipska, celem organizacji pokazu twórczości polskich artystów video. Przygotowywany przez galerię K.U.B. show był częścią szerszej prezentacji polskiej sztuki w siostrzanym mieście Krakowa. Towarzyszył wystawie „ROCOCO”, na której prezentowane były pracę Małgorzaty Markiewicz, Huberta Czerepoka oraz Romana Dziadkiewicza i performanceowi „Blue Screen” przygotowanemu przez Artiego Grabowskiego, Justynę Górowską i Adama Grubę.
Nie wiedziałem, że Lipsk jest partnerskim miastem Krakowa, tym bardziej zaskoczyło mnie określenie sister city, jakiego używali organizatorzy wydarzenia z galerii K.U.B. Jak się okazało w mieście Wagnera z powodzeniem funkcjonuje filia Instytutu Polskiego z Berlina. Organizował on zakrojony na szerszą skalę festiwal polskiej kultury, który ostatecznie niestety nie doszedł do skutku.
Związek pomiędzy miastami na szczęście nie ogranicza się jedynie do instytucjonalnej kurtuazji. W czasie pobytu miałem możliwość poznać Uwe Seltmanna, który mieszkając w Krakowie i Lipsku bada historie rodziny swojej żony oraz własnych przodków. Projekt “Dwie rodziny, dwie przeszłości – wspólna przyszłość” wychodząc od konkretnych indywidualnych przykładów, wysnuwa szersze wnioski na temat Drugiej Wojny Światowej i jej śladów w teraźniejszej Europie.
Nazwa Lipsk pojawia się po raz pierwszy jako określenie słowiańskiego osiedla z okresu przed rokiem 1000 – „Urbs Lipiensis”. Miałem to szczęście, że przyszło mi mieszkać w starej robotniczej dzielnicy Lindenau (Linde – lipa), w której od lat funkcjonują interesujące inicjatywy społeczno–artystyczne. Prowadzony przez miasto projekt „Stadthalten” to seria organizowanych przez mieszkańców twórczych ingerencji w przestrzeń: budowanie sztucznych wzgórz czy „wydzielanie” parkingu dla pieszych w przestrzeni publicznej (fotografia poniżej). Pod nazwą „Wächterhäuer” (Domy strażników) funkcjonuje program wynajmu za grosze przestrzeni zaniedbanych, w których dzięki temu pojawiają się na przykład galerie: D21 czy prowadzony przez rzeźbiarza publiczny warsztat rowerowy. Staraniem radnych wyjątkowo naznaczona przez rewolucję przemysłową Lindenau rozwija się w drugie centrum artystyczne Lipska, o czym świadczy powstawanie nowych galerii jak Panipanama, Kassette, Ortloff , Lalülala czy A und V.
Jednnym z najciekawszych pomysłów, które wsparło miasto, było odnowienie starej fabryki – “(Baumwoll-) Spinnerei” (przędzalnia wełny), która w końcu lat 90-tych przekształcona została w centrum sztuki i szybko zyskała światową sławę. Zaadaptowany na pracownie artystyczne, galerię i sklepy, duży postindustrialny kompleks jest, jak na pół milionowe miasto, wyjątkowo oblegany. Artyści ustawiają się w kolejkach do wynajmu pracowni, co potwierdza sukces Przędzalni, podobnie jak decyzja miasta o odrestaurowaniu drugiej fabryki – “Tapetenwerk” (fabryka tapety). W Lipsku też z roku na rok coraz aktywniej wykorzystuje się przestrzenie postindustrialne tworząc w starych fabrykach lofty.
Tekst powinien zakończyć się jak amerykański sitcom z przesłaniem, sztampowym hasłem podkreślającym jak wiele możemy się nauczyć od zachodnich sąsiadów. Zamiast tego jednak gorąco zachęcę do wybrania się w karkołomną podróż pociągiem z dwiema przesiadkami (najtaniej Kraków-Wrocław, Wrocław – Zgorzelec, Görlitz – Leipzig wykorzystując Sachsenticket) i zwiedzenia Lipska, najlepiej wykorzystując miejskie rowery i świetnie przygotowaną infrastrukturę ścieżek.
Serdeczne podziękowania za pomoc w pisaniu tekstu dla Rainera Mende z lipskiej filii Polskiego Instytutu w Berlinie.
Share on Facebook
W pierwszych słowach chciałbym podziękować Gazecie Wyborczej, dzięki której możemy uzyskać informację o nowych, pomnikowych inicjatywach. Następne podziękowania, tym bardziej zdecydowanie zjadliwe, kieruje w stronę krakowskich radnych, niezawodnych w pobudzaniu krążenia krwi w żyłach mieszkańców. Problemem nie jest jedynie wspaniały pomysł wybudowania treściowo pustego niczym wydmuszka 25 metrowego brązowego klocka utrzymanego w stylu narodowo-dźwigajowym ale samowola Stowarzyszenia im. Płk. Ryszarda Kuklińskiego. W artykule czytamy “Rzeźbiarz też jest sprawny, boję się jednak, że będą nam chcieli utrącić tę inicjatywę konkursem architektonicznym. Ale nie zgodzimy się na żaden konkurs! Jak nam go nakażą, idziemy do innego miasta “. Co do sprawności profesora Dźwigaja nie mamy żadnych wątpliwości, owoce jego pracy możemy przecież oglądać na kilku krakowskich placach. Pan profesor jest przecież naszym krakowskim nadwornym rzeźbiarzem (na przemian z Mitorajem). Zastanawiające jest natomiast że Stowarzyszenie tak chętnie stawia pomnik, będący estetycznie przejrzałym, wtórnym pod względem symboliki (dwukrotnie przestrzelone lewe skrzydło) wybrykiem grupy entuzjastów tematyki narodowej, którzy nie przyjmując żadnej krytyki, roszczą sobie prawa do przestrzeni publicznej. Co więcej grożą że pomnik stanie w innym mieście (najgorszemu wrogowi z Bytomia, Tarnowa czy Olkusza nie życzyłbym budzić się rano i oglądać dźwigarowego orzełka).
Krytykując pomnik daleki jestem od krytyki inicjatywy wybudowania monumentu gen. Kuklińskiemu, jednak nasz orzełek bardziej przypomina fetysz Stowarzyszenia niż hołd złożony postaci, która wpisała się w karty historii Polski. Czy temu faktycznie mają służyć rzeźby upamiętniające osoby i wydarzenia? Co stoi za tego typu inicjatywami jeśli nie spora ilość pieniędzy i całkowity brak otwartości na dyskusję? Czy musimy to tolerować? Zastanawiający jest również brak reakcji ze strony Radnych którzy bezdyskusyjnie i jednogłośnie zaakceptowali projekt. Mam wrażenie że spoglądające na nas z Wawelu setki lat historii Polski sprawiły że w Krakowie pojęcie wtórności i plagiatu nabrało wyraźnie pozytywnego znaczenia. Póki będzie za późno i do grona Skarg, Piłsudzkich oraz dziesiątek papieży dołączy kolejny nie wyróżniający się na ich tle monument Projekt Miejski podejmie działania aby inicjatywa wybudowania pomnika została zweryfikowana przez konkurs.
Share on Facebook
Kto bacznie sieć śledzi ten znalazł w dzisiejszy krakowskim wydaniu Wyborczej artykuł o nowej rzeźbie autorstwa Igora Mitoraja jaka “ozdobi” plac przed Operą Krakowską. Autor artykułu słusznie zauważa że dzieło pasuje do architektury opery choć wydaje mi się, że klarowniej byłoby napisać iż obie są siebie warte. Kontrowersję jakie pojawiaja się wokół twórczości Mitoraja świetnie obrazują komentarze do tekstu jakie pojawiły się w sieci. Wynika z nich że krakowianie jednogłośnie mówią Mitorajowi “dość”. Po co nam tak słaba alternatywa do Dźwigaja? Wizja kilku a nawet kilkunastu mitorajowych rzeźb pod Wawelem jest przerażająca, nie mniej niż ponury żart, w którym autor artykułu sugeruje aby słynna głowa stanęła przed powstającym na Zabłociu Muzeum Sztuki Współczesnej. Dalekie jest to od naszej wizji Muzeum a także egzystencji dzieł w przestrzeni publicznej. Kontrowersję będą zawsze, w końcu to sztuka współczesna, jednak kiedy dotyczą one po raz wtóry tego samego autora stawiającego tendencyjne i kiczowate produkty należałoby się zastanowić co dalej…
Jak zabrać się za “odbrązawianie” niechcianych krakowskich pomników? Co możemy z nimi zrobić po fakcie ich postawienia? Jak należałoby przekonać miasto aby podobne decyzje poparte były debatą?
Share on Facebook
bo dopingować warto a nawet trzeba.
Dopingować nie tyle powierzchnie, ale to co na nich powstaje. szablony, akcje i reakcje mniej lub bardziej w skórę miasta się wgryzające. Polecam bloga gdzie codziennie oglądać można świeżutką porcję śladów działalności uliczno – artystycznej z całego świata, a jeżeli komuś samych relacji mało to ( zaznaczając ogólnopolski charakter Projektu Miejskiego ) zapraszam pod warszawski most Śląsko-Dąbrowski, gdzie zobaczyć można murale stworzone podczas festiwalu Street Art Doping
Share on Facebook
